O sırada ne olursa olur
Bir kozalak düşer ağaçtan
Kımıldanır sümüklüböcekler
2.07.2017
20.06.2017
Boş pikap
Tam şu anda şimdi
gelmişsin gibi
Bakıyorsun şaşkın etrafına
Bir çocuğun
gözünde bile çocuksun
Boşa dönen bir
plak görsen
Dayanamaz
İğnenin elinden tutar
Durdurursun
Durdurursun
11.06.2017
Ham roman
Parlak bir
ilhamla kaleme alınmış
Girişi ol
sebepten umut veriyor
Müphem bir
yerlerde zorlama bir hırs
Sonra özen de
kayboluyor bir yerlerde
Heyecan da, arzu
da, bereket de
Hiçbir zaman yayımlanmayacak o meşum roman
Hiçbir zaman yayımlanmayacak o meşum roman
Editörü yalancı
vaatlere alışkın çirkin bir kaltak
Çarklı çekiçli
bir rozet asılı yağlı memelerinde
Hırlayan azgın
bir salya süzülürken ağzından
Acı çekenleri pek
kibarca işaret ediyor şişman
Yazarın ise sadece
utanmak düşer payına
20.05.2017
Avm'lerde canına kıyanlar
Bu çağı
betimleyen dijital imzalar bırakmak için geldiler onlar. Her şey yitip gidecek
oysa.
Deniz manzaralı boğaz köprülerinde değil. Alışveriş merkezlerinin yüksek katlarından zemin kata bırakırlar kendilerini. Kimseler yaşamaları için iknaya yeltenmez bile. Zira yaşayan onca ölü arasında kamufle olmuşlardır. Fark edilmezler. Yüzlerinde makyajı, sakallarında tıraşı ihmal etmeden, en güzel kıyafetleriyle parçalanmaları sakın şaşırtmasın. Cesetlerinin güvenlik kameralarının videolarından sızacağını pekâlâ bilmektedirler. Bundandır, her şey son bulduğunda bile her şeyden vazgeçememişler, artlarında yakışıklı ve güzel cesetler armağan etmişlerdir. Saygı duymayı bilmem ama öyle somut bir sebep aranamaz aldıkları bu karara. Siz neden şu çeşit peyniri satın aldınız ki Allah aşkına? Ya da neden şu aktörün, şu büyük futbol takımının manyağı kesildiniz? Niçin işinizi kaybettiğinizde geberesiniz gelir? Ebeveyninize, devlete, üniversiteye, o sidikli amirinize el pençe divansınız, niye? Hem de özgürlük ağzınızdan bir salya gibi damlarken. Hem de... Bunun hesabını bir verin, ölülere sormadan önce.
14.05.2017
Yalan yanlış öz-hikâyeler
Farkında mısınız?
Nasıl olduysa artık, her birimiz hem birbirimizin hem de kendimizin psikoloğu
kesildik. Davranışlarımıza gerekçeler buluyor; egolarımızdan, beynimizin bilmem
hangi Grekçe isimli bölgesinden, ebeveynimizden, ne olduğu belirsiz bir “depresyondan”
bahsediyor; kederli kaderlerimize olmadık sebepler arıyor, “psikanalitik” teşhisler
koyuyoruz. Savunma mekanizmalarımızı kuvvetlendirip duruyor; sevimsiz, kaskatı yapma
ve süslü benlikler oluyoruz böylelikle. İnsan olmaktan çıkıp zavallı fantastik imgelere,
edilgin statik biblolara dönüyoruz.
Hepiniz mi
psikologsunuz Tanrı aşkına? Yapıp ettikleriniz sadece yapıp ettiklerinizden
ibaret, oysa. Tüm bunlara gerekçeler aramak ve öz-hikâyeler yaratmak; devletlerin
şu anki durumunu kuvvetlendirmek için resmi tarih uydurmasından ne kadar
farklı? Yapıp ettiklerinize ya da korkudan yapamadıklarınıza; anne babanızı da
işin içine katıp yarım yamalak öğrendiğiniz Freudçu teorilerden derme çatma,
yalan yanlış mefhum ve ifadelerle doneler aramanızda bir sorun yok mu?
Korkularımızı maskelemenin
en kolay yolu bir bakıma bu tabii: “Annem böyle yapmasaydı...” “Şu ülkede
doğmasaydım...” “Şu mahallede zorluklar içinde büyümeseydim...” “Kocamın
dayağına maruz kalmasaydım...” “İlk çocuk olmasaydım...” Vesaire, vesaire,
vesaire.
Bırakın bu
salaklıkları artık. Siz ne bir psikologsunuz (ki onların da bu saçmalığa devasa
katkılarını inkâr edemeyiz); ne ideolojik bir tarih yazıcısısınız, ne de gerçek
anlamıyla bilime gönül vermiş, hakikat sevdalısı bir düşünür... Hiçbiri
değilsiniz. Gerekçeler aramaktan bir süreliğine de olsa vazgeçin. Sanki Yunan
tragedyasının tanrısı, tanrıçası olmuş gibi bir hâliniz var... Siz düpedüz
insansınız, canım kardeşlerim. Biz düpedüz, etten kemikten, fani ve ders almayı
bilmeyen zavallı mahluklarız. Ve bunu samimiyetle duyumsayabildiğimizde, o
bedene gömülmüş ruhlarımızın sonsuzluğuna aklımız bir nebze erebilecek belki. Olmakta
olanla hiçbir ilgisi olmayan, o kendi yarattığımız ahlâksız hikayelerin neden-sonuç
ağlarının dışına taşabileceğiz. Böylece akıl dışı ertelemelerden, fetişlerden, yapay
kederlerden vazgeçebilecek, irademize sahip çıkabileceğiz. Kurgulanmış yapay benliklerimizin manasızlığını
görebileceğiz hatta. Olabileceğiz belki. Kim bilir? Varolmakta olandan umut
kesilmez, zira.
30.04.2017
İflah olmaz hastalığım
Çeşitliliğin sizi
hiç korkuttuğu oldu mu? Doğayı bir kenara bırakalım, tiplemeler bile öyle: Dedikoducu
insanlar, içinden ne geçtiğini yüz kıvrımlarından bile anlayamayacağınız ketumlukta
olanlar, işinden başka bir şeyi önemsemeyenler, gündelik rutinin bir detay
görüp hayatta hep bilinmez bir arayış içinde olanlar, banaller, uçarılar,
utanmazlar, ikiyüzlüler, erdemliler... Hiç bitmeyecek gibi görülen bizdeki şu farklılık
nasıl tek bir tözden fışkırabilir?
Bu soruyu sormaya
ne zaman başladım? Muhtemelen beni hasta eden sorulardan sadece biri bu;
çevremde bu denli manyak az insan tanıyorum. Sıkıcı buluyor herkes bu
soruları. En yakınımdaki arkadaşlarım, entelektüel yoldaşlarımın pek çoğu
bile... Belki hiç düzelmeyecek bir hastalık bu. Ama bir kez hasta olduktan
sonra tedavi – paradoksal olarak – yine
o sorularla zihnin meşgale olmasıyla bir nebze de olsa mümkün. Derdin derman
olması misali.
Henüz on bir
yaşında bir ilkokul öğrencisiyken, benden on yaş kadar büyüğüm bir kuzenim – ağır
bir işkenceden çıktıktan sonra yeniden alırlar korkusuyla akrabaları geziniyordu.
Ne zaman polise dair bir şüphe belirse içinden, hemen gideceği evi
değiştirirdi. Yüzüne çok yakışan bıyıkları vardı; uzun ve ince bir adamdı. Bizim
evde kaldığı zamanlar geliyor gözümün önüne... Çok severdim kendisini. Birlikte
bir gün o kimselerin giremediği ıssız “misafir odasında” (artık öyle bir şey
kalmadı sanırım) top oynarken vazoyu kırmıştım. Annem gelince, suçu üstüne
alacak, sonra tutkalla o vazoyu tamire yeltenecek kadar yüce gönüllü bir
adamdı. Ya da ben eve gelirken kedi taklidi yaparak beni korkuturdu. Kedilerden
korkardım. Esprili bir adamdı. Saz çalardı. Livaneli’nin “Kan Çiçekleri”ni ilk
kez onun bağlamasından dinlediğimi ve o ritmik girişin beni büyülediğini
hatırlıyorum.
O zamanlar ben
gazetelere pek meraklıydım. Babama işten hediye gelen o meşhur ajandalara gazetelerden
seçtiğim yazıları kopyalar, meşhur politik simaların (İnönü, Özal, Demirel vs.)
çizimlerini yapardım. Tüm evren sanki o gazetelerdeki yazılardan ibaretti benim
için. Bir de bulmaca eklerine meraklıydım. Haftasonları verilen bulmaca
eklerinin özel bir yeri vardı; iple çekerdim. Devrimci kuzenim bir gün, “o
gazetelerde yazan her şeye inanma; gerçekleri yazmıyor olabilirler” dedi. “Gerçekler
başka nerde olabilir ki” diye sorduğumda “bilmem, belki dergilerdedir” diye
cevapladı. Dergiler sözü kafamı karıştırmıştı. Hangi dergilerdi bunlar? O tabii
bana yansıyandan çok farklı bir şeyi kastetmişti. Bugün benim bu cümleden bu
denli etkilendiğimi dahi bilmiyor. Bahsettiğimde de, hatırlamadı bu
diyalogumuzu. Ama o farkında bile olmasa da, gerçeğin gazetelerin dışında bir
yerde olabileceğini söylemesi dumura uğratmıştı beni. Ya dergilerde de mevcut
değilse? Neredeydi bu ele avuca sığmaz gerçek?
Bende işlenmiş
hakikat mefhumunun dönüm noktası olarak bu basit diyalogu sayarım. Sonrasında
bir vebalı gibi gördüğüm her olguya önce çok inandım; roman karakterleriyle,
yazarlarıyla, düşünürlerle, yüce ötekilerle özdeşleştim; ama çok geçmeden
reddettim onları. Gerçek onlarda da olmayabilirdi. Şüpheci, isterik ve heretik bir
inançlıydım artık. İnanıp, inandığımı unutup, yeniden inanacağım akıl almaz bir
döngüye girişim bu cümleyle başlamış olmalı...
Başa dönersek; çevremdeki bunca farklılığın birçok insana doğal gelirken, benim bazı zamanlar herkesin rahatlıkla bindiği o spontan bisikletten düşüşüm biraz bundandır. Çünkü aklıma ansızın o virüs girer ve cevabı imkansız soruyu ısrarla sordurur: “Sen kimsin, bunlar da kim, ne işin var burada, hakikatte kimiz biz ve varolmaktaki bu ısrar niye?” Bunlar doğal olarak pek çoğunuza saçma gelecektir, “bin şu bisiklete de yürü git diyeceksinizdir” haklı olarak. “Keyfini çıkar, işte!” Fakat bu soruların verdiği patolojik “keyfi” anlamayacaksınız büyük ihtimalle.
---
Sonradan düşülen not: Bu yazıyı yazdıktan birkaç gün sonra Şeyh Bedreddin'in Vâridât'ının 16. maddesinde şöyle bir cümle ile karşılaştım: "Gerçeği arayan kişi hastayı andırır, onun dilediği olgunluklar da sağlık, esenlik gibidir."
Başa dönersek; çevremdeki bunca farklılığın birçok insana doğal gelirken, benim bazı zamanlar herkesin rahatlıkla bindiği o spontan bisikletten düşüşüm biraz bundandır. Çünkü aklıma ansızın o virüs girer ve cevabı imkansız soruyu ısrarla sordurur: “Sen kimsin, bunlar da kim, ne işin var burada, hakikatte kimiz biz ve varolmaktaki bu ısrar niye?” Bunlar doğal olarak pek çoğunuza saçma gelecektir, “bin şu bisiklete de yürü git diyeceksinizdir” haklı olarak. “Keyfini çıkar, işte!” Fakat bu soruların verdiği patolojik “keyfi” anlamayacaksınız büyük ihtimalle.
---
Sonradan düşülen not: Bu yazıyı yazdıktan birkaç gün sonra Şeyh Bedreddin'in Vâridât'ının 16. maddesinde şöyle bir cümle ile karşılaştım: "Gerçeği arayan kişi hastayı andırır, onun dilediği olgunluklar da sağlık, esenlik gibidir."
25.04.2017
Karşılaşmak sevinci
Buradaki bir
önceki yazı-mektubu bir sene önce kaleme almışım. Gerçekten de bir şahsa
yazılan bir mektuptu, ve sansürlenmiş özel birkaç cümle haricinde bu mecraya olduğu
gibi yapıştırdım. Masaüstümde kazara karşılaşınca, bir sene evvelki duygu hâlimi,
o yabancının duygu hâlini hatırlamak bakımından ilginç oldu benim için.
Abartılı cümleler var gibi geldi kulağıma; abartılı bir hayat arzusu taşıyan,
bir anlam taşımak için çabaladığı her anda tökezleyen bir adamın ruh hâliydi
anlatılan. Anlam taşımayı başkası tarafından tasdiklenmek olarak gören ve
bundan nedamet getirmeye çalışan zavallı tınılar taşıyordu söz konusu mektup...
Dışarıyı öylesine
ötelemiş ki, kendi iç dünyasında bambaşka biri olup, çıkmış. Kendini var etmek
için ötekine öfkeleniyor, bazen bir ergen gibi dikkat çekiyor... Aklı orospulaştırıp
satılığa çıkarmaya kadar varıyor bu iş. Çünkü beklentiler dünyasına
hapsediyorsun kendini... Çevrendeki diğer zavallılar gibi özel hissetmeye
muhtaçsın ve başrollerde olduğun (bazen kahraman, bazen kurban) onlarca özel hikâye kuruyorsun... Özdeşlemeye
çalıştığın o kurmaca kendini sürekli dışarıya aktarmanın sıkıcılığını anlatmaya
gerek var mı? Bir sürü aptal üzerlerine bulaşan rollerin sıkıcılığının farkında
bile değil, oysa...
Birkaç gün evvel,
çok sevdiğim eski bir psikolog arkadaşımla yazışırken dedim ona. Bu hikâyeleri biraz
fazla abartmadık mı biz? Tabii mesleğinin doğasına uygun olarak “Bütün o içsel
dünyamızın sınırlarını anlamanın, sorunlara çözümler bulmanın yolu olarak o
hikâyeler gerekli” manasına gelebilecek sözler etti. Kurulup kurulup sökülecek, sil baştan analiz edilecek öznel bireysel hikâyelerin sorunlarını ona bu sorduğumda iyiden iyiye sezinler oldum. Modernizmin tarihi anlatılar olarak politik dünyalardan
başlayıp bireysel hayatlara kadar sızdırdığı neden – sonuç ağlarının bir parçası
olmakta gerçekten rahatsız edici bir taraf vardı. Bütün çürük eylemlerimize ya
da yenilgilerimize nedenler bulmak: belki ebeveynle yaşananlar, belki
sevgililerle, belki okuldaki arkadaşlarla; bunlardan travmalar devşirip,
korkaklığımıza meşruiyet kazandırmak... Burada ironik olan korkularımızı yahut
zayıflıklarımızı ortaya çıkarıp onları yeneceğiz derken öz-hikâyeler kurmakla
da kalmayıp, o eşsiz sandığımız aklımızla bunları yorumlayıp, kendimize kelimelerden
inşa ettiğimiz duvarlar örmek... Bunu kendimizle yüzleşmek zannederken iyiden
iyiye doğadan kopmak – bu doğa ister spontane kendiliğimiz olsun, ister tüm
varlığa içkin Tanrı olsun... Nedenleri bulduğunu farz ettiğinde, “çözümü”
bulduğunu sanıyorsun... Ya aslında bu dalgalı bir süreçse? Ya öyle kendi
başına, tek bir genel geçer çözüm yoksa? Ama daha da kötüsü kendiliğindenliğini
çözüp, iyiden iyiye doğana yabancılaşıyorsan?
Bu bağlamda doğa
dediğimde aklıma ilk olarak saf hâldeki çocukluğumuz geliyor. Her şeyi bir karşılaşma olarak
gördüğümüz, karşıdaki eşyayı ya da kimseyi hayretle karşıladığımız zamanlar;
kendi kurduğumuz yalandan trajik hikâyelerin hiç de yerinin olmadığı
zamanlar... Çünkü orada dışarısı tarafından belirlenmiş bir zavallı benin
sözcülüğü eksik... Eksik olsun! Ben orada sadece karşılaşmayı, çarpışmayı,
hissetmeyi, üretmeyi arzuluyor; hayaller basit amaçlara odaklanmış değil ama
süreğen bir sevince denk düşüyor ... En baştan sakat kurgulanmak zorunda
kalınılmış öz-hikâyelere yer yok o çocuk spontanlığında... Ama o sevinçten
uzaklaştırılıyor ve ekranda imgeler ağında kurgulanmış, yaşamı karşılaşmak
olarak değil de ötekine gösterilecek yalancı izler bırakmak sandığımız bir
aptallığa indirgiyoruz. Bizi biz değil de, sahte beğenilerin kaynaklık ettiği hormonlar belirlemiş oluyor.
Sahici anlamıyla direnmek, sırf bu
yüzden olsun, ötekiyle karşılaşmak ve dönüşmek sevincini ulaşabildiğimiz her
yere yaymak çabası, demek olmalı.
Kaydol:
Kayıtlar (Atom)
